پایگاه خبری شرکت ملی صنایع مس ایران
جمعه 6 اسفند ماه 1395
Friday 24 February 2017
کد مطلب : ‌6569
مس پرس بررسی کرد

8 اقدام ماندگار محیط زیستی شرکت مس در سونگون

با راه‌‌اندازی مجتمع مس سونگون در سال 1384 و به خاطر نزدیکی این مجتمع به جنگل‌های ارسباران شرکت مس اقدام به انجام طرح‌های مختلف زیست محیطی در سونگون کرده است.

8 اقدام ماندگار محیط زیستی شرکت مس در سونگون

مس پرس به مناسبت هفته جهانی محیط زیست در بخش دوم این یادداشت 8 اقدام ماندگار زیست محیطی این شرکت در سونگون را مورد کنکاش و بررسی قرار داده است.

کانسار مس سونگون در آذربایجان‌ شرقی به فاصله 75 کیلومتری شمال غرب شهرستان اهر و 30 کیلومتری شمال شهرستان ورزقان در منطقه‌ای کوهستانی قرار گرفته است. وجود جنگل‌های ارسباران در این منطقه لزوم حفظ محیط زیست این منطقه را دو چندان کرده است. تجربه‌های زیست محیطی شرکت مس در سال‌های گذشته و در سرچشمه و میدوک به مدیران این شرکت فهماند که برای توسعه پایدار سونگون باید سنگ بنای این صنعت را در سونگون درست بگذارند. به همین خاطر از زمان راه‌اندازی مجتمع سونگون در سال 84 تاکنون و با اقدامات زیست محیطی انجام شده در این مجتمع این صنعت در آذربایجان شرقی از لیست صنایع آلاینده حذف شده است و به‌عنوان یک صنعت کاملاً پاک و سبز در این استان شناخته شده است. اقدامات انجام شده شرکت مس در سونگون عبارت‌اند از:

1- ارزیابی اثرات محیط زیستی معدن
مطالعات ارزیابی اثرات محیط زیستی همه جانبه قابل‌ارائه به بانک و تهیه طرح جامع طرح مس سونگون توسط شرکت انگلیسی IMC (با مشارکت شرکت کانی‌کاوان شرق) به انجام رسیده است. همچنین مطالعات ارزیابی اثرات محیط زیستی جداگانه‌ای مطابق با الگوی مصوب شورایعالی حفاظت محیط زیست توسط شرکت آمایشگران پویای محیط انجام شده است. هر دو ارزیابی انجام شده در برگیرنده فاز توسعه (تولید 000/300 تن کنسانتره مس) نیز است.
حاصل این مطالعات منجر به یک برنامه مدیریت محیط زیستی (EMP) جامع گردیده است که به‌منظور کاهش اثرات نامطلوب محیط زیستی ناشی از عملیات معدنکاری انجام می‌شود و تا پایان عمر معدن و پس از آن ادامه خواهد داشت. این برنامه پویا بوده و به‌طور مرتب بازنگری می‌شود.
2- ساخت سد‌های باطله بر اساس ملاحظات زیست محیطی:
سدهای باطله متوالی معدن مس سونگون (سد اصلی، سد پنجه سنگریزه‌ای و سد کنترل تراوش) به‌منظور ذخیره باطله ناشی از فرآوری و کنترل پساب‌های صنعتی مجتمع و جلوگیری از آلودگی محیط زیست و منابع آب‌ها با در نظر گرفتن کلیه مسائل پایداری و محیط زیستی طراحی و ساخته شده‌اند. ازجمله اهدافی که در ساخت این سد در نظر گرفته شده است عبارت‌اند از: ظرفیت ذخیره‌سازی محل برای 30 سال عمر بهره‌برداری، به حداقل رساندن خسارت‌های زیست محیطی، قابلیت دسترسی به منابع قرضه جهت ایجاد سد. بر طبق محاسبات و طراحی‌های انجام شده، می‌توان افزون بر 385 میلیون تن باطله را در مخزن سد اصلی ذخیره کرد.
3- طرح جامع آب
هدف از ایجاد تأسیسات بازیابی آب از پساب خروجی، ایجاد چرخه بهینه زیست‌محیطی و اقتصادی آب مصرفی در مجتمع مس سونگون است. ایجاد تأسیسات بازیابی آب سه حسن مهم به وجود آورده است که عبارت‌اند از: کاهش مصرف آب تمیز، کاهش حجم آب دفع شده همراه پساب که به‌صورت لجن باطله در سد باطله باقی می‌ماند و همچنین کاهش میزان مواد شیمیایی مصرفی (g/t) با توجه به بسته بودن سیکل «دفع پساب- بازیابی آب». از سوی دیگر مجتمع برای کاهش مصرف آب خام اقدام به ایجاد سیستم آب برگشتی از سد باطله کرده که آب خام مصرفی در عملیات تغلیظ به سد باطله منتقل و پس از ته‌نشینی دوباره به چرخه تولید بازمی‌گردد و این روند موجب صرفه‌جویی در مصرف آب خام و انرژی به‌صورت چشمگیری می‌شود.
4- مدیریت پساب‌های مجتمع
مدیریت پساب‌های مجتمع در دو بخش فاضلاب‌های بهداشتی و پساب‌های ناشی از فرایند تولید کنسانتره انجام می‌شود. برای تصفیه فاضلاب‌های بهداشتی در سایت نیمه‌صنعتی معدن و شهرک مسکونی ورزقان از رآکتور بیولوژیکی گردان آر.بی.سی (RBC) استفاده می‌شود که یکی از جدیدترین سیستم‌های تصفیه در جهان به شمار می‌آید. این راکتور یک فرایند هوازی با بستر رشد چسبنده در تصفیه فاضلاب است که در آن مجموعه‌ای از دیسک‌ها در جریان فاضلاب می‌چرخند و از سمت دیگر هوای آزاد اکسی‍ژن لازم را تأمین می‌کنند. همچنین در خصوص فاضلاب‌های بهداشتی در سایت نیمه‌صنعتی کارخانه از پکیج تصفیه فاضلاب به روش لجن فعال استفاده شده است.
علاوه بر این در بخش پساب‌های ناشی از فرایند تولید کنسانتره از سیستم انتقال پساب کارخانه تغلیظ (Tailing) با استفاده از پمپ‌های قوی و آخرین تکنولوژی روز دنیا به سدهای رسوبگیر هدایت می‌شود.
5- سنجش آنلاین کیفی آب
در کنار همه تدابیری که برای رعایت استانداردهای زیست محیطی و کاهش استفاده از آب تازه در مجتمع مس سونگون انجام شده، سنجش آنلاین کیفی آب منطقه نیز برای آگاهی نسبت به تغییرات پیشرو برنامه‌ریزی شده است. تجهیزات آنلاین، پارامترهای اصلی و مطرح کنترل کیفی آب را به‌صورت شبانه‌روزی اندازه‌گیری و ثبت می‌کنند. همه این تجهیزات در محل ایستگاه‌ها تعبیه‌شده و در هر ایستگاه امکاناتی برای ارسال اطلاعات پیش‌بینی‌شده است. ازاین‌رو در هرلحظه وضعیت کیفی آب بدون رجوع به محل، قابل‌اندازه‌گیری و ارزیابی است.
6- مدیریت پسماندهای مجتمع
مدیریت پسماندها با هدف جمع‌آوری و حمل زباله‌های ایجادشده مجتمع و شرکت‌های فعال در سونگون از طریق برون‌سپاری و دفن بهداشتی آنها دنبال می‌شود.
7- محوطه سازی و توسعه فضای سبز و احیای پوشش گیاهی
مجتمع مس سونگون از آغاز فعالیت‌های اجرایی خود توسعه فضای سبز را دوش‌به‌دوش فعالیت‌های تولیدی در دستور کار قرار داد و اهمیت آن را در کنار سایر فعالیت‌های زیست محیطی کمتر از تولید مس ندانست. در این راستا حین طراحی اولیه بخش‌های مختلف این مجتمع، محوطه‌هایی برای احداث و استقرار فضای سبز در بخش‌هایی مانند گیت ورودی، سایت نیمه‌صنعتی و نیز مجتمع مسکونی ورزقان در نظر گرفته است. با در نظر گرفتن چنین رویکردی از سال 1389 کار مطالعاتی و اجرایی سازی احداث فضای سبز در سونگون در دستور کار قرار گرفت و درنهایت تصمیم بر این گرفته شد که فضای سبز مجتمع در دو فاز اجرایی شود.
عملیات اجرایی و احداث فاز یک فضای سبز از سال 1391، طی قرارداد پنج‌ساله در سطح حدود هشت هکتار شروع شد. عوامل مؤثر در انتخاب گونه‌های گیاهی مناسب با توجه به شرایط محیطی منطقه، انتخاب گونه‌های مناسب، انتخاب روش و تکنیک‌های کارآمد آبیاری با توجه به محدودیت منابع و شرایط اقلیمی، بررسی و انتخاب روش، تراکم و زمان‌های کاشت با توجه به شرایط محیطی و گونه‌های منتخب، تهیه نقشه‌های شماتیک ایجاد فضای سبز و احیای پوشش گیاهی در مقیاس مناسب، تدوین برنامه نگهداری فضای سبز و پوشش گیاهی، تهیه و تدوین مشخصات فنی عملیات اجرایی ایجاد فضای سبز و تأسیسات آبرسانی و آبیاری از سوی مشاور ارائه شد. در این فاز بعد از آماده‌سازی بستر کاشت و تهیه خاک مناسب زراعی در محل، کاشت متراکم گونه‌ها با ایجاد حدود 32 هزار و 170 مترمربع سطح چمنکاری با بذرپاشی چمن اسپورتی و حدود 6 هزار اصله نیز از انواع نهال درخت و درختچه با گونه‌های بومی و سازگار منطقه در این سطح به‌صورت درختکاری و انبوه‌کاری زیر پوشش گیاهی قرار گرفت. در مرحله نگهداری فضای سبز فاز یک پروژه نیز با انواع تجهیزات دستگاه‌های چمن‌زنی و حاشیه‌زنی و روش‌های مدرن و مکانیزه آبیاری تحت‌فشار با سیستم آبیاری مخفی شونده (با هانترهای قابل تنظیم) به‌وسیله شرکت پیمانکاری سبز تبریز بلافاصله بعد از عملیات اجرایی کاشت آغاز شده و همچنان ادامه دارد. چمن‌کاری 22398 مترمربع، کاشت گیاهان پرچینی گل‌های دایمی و گیاهان رونده و پوششی در 9773 مترمربع، کاشت 2684 اصله درختچه و 2538 اصله درخت چمن‌کاری 22398 مترمربع، کاشت گیاهان پرچینی گل‌های دایمی و گیاهان رونده و پوششی در 9773 مترمربع، کاشت 2684 اصله درختچه و 2538 اصله درخت در مراحل کاری فاز یک این پروژه است.
عملیات جدید فاز 2 با عنوان احیا و پوشش گیاهی در عرصه‌های طبیعی بعد از طراحی و تهیه نقشه‌های محل و برگزاری مناقصه اجرای این پروژه از اوایل خرداد سال 93 با انتخاب مجدد شرکت سبز تبریز کلید خورد. فاز 2 توسعه فضای سبز و احیای پوشش گیاهی ازطریق شناخت وضعیت عرصه‌های طبیعی موجود، بررسی عوامل مؤثر در انتخاب گونه‌های گیاهی مناسب با توجه به شرایط محیطی منطقه، انتخاب گونه‌های گیاهی مناسب، بررسی روش‌ها و تکنیک‌های کارآمد آبیاری است. این فاز در سطح وسیع با تهیه حدود 50 هزار اصله انواع نهال درخت و درختچه و حدود 22 هزار کیلوگرم انواع بذرهای گیاهان مرتعی مرغوب و سازگار با شرایط خاص منطقه ارسباران طی سه سال متوالی در مراحل مختلف زیر اجرا می‌شود:
نهال‌کاری و مرتع‌کاری تلفیقی به وسعت بیش از 135 هکتار که درختکاری و بذرپاشی با انواع بذرهای مرتعی که با هم در این بخش اجرا می‌شود.
غنی‌سازی جنگل با تهیه نهال جنگلی به وسعت 57 هکتار که تقویت جنگل‌های موجود در حاشیه مجتمع از گونه‌های سازگار و بومی خاص جنگل‌های منطقه ارسباران در دستور کار این بخش قرار دارد.
نهال‌کاری حاشیه جاده‌های داخلی مجتمع به طول بیش از 5 کیلومتر که پوشش گیاهی ترانشه‌ها و شیب‌های موجود در کنار جاده‌های داخلی منتهی به مجتمع، اساس کار این بخش بوده و برای جلوگیری از ریزش خاک و سنگریزه‌ها در شیب و ممانعت از انواع فرسایش آبی و بادی موجود و ملموس در منطقه، سطح مقطع این شیب‌ها با انواع درختان و درختچه‌های مقاوم و سازگار پوشش داده می‌شود.
قلمه کاری دره‌ها و مسیل حوضه‌های آبریز داخل مجتمع به وسعت بیش از 3 هکتار که با نهال‌کاری در حواشی کناری مصب این مسیل‌ها ایجاد می‌شود تا ضمن حفظ پوشش گیاهی موجود به جلوگیری از فرسایش‌های آبی احتمالی در کناره این مسیل‌ها اقدامات طبیعی و اساسی شکل گیرد.
مرتع کاری با تهیه بذور خالص (نسل 1F) و انواع گیاهان مرتعی سازگار و موجود منطقه با بذرپاشی از سوی عوامل فنی و ابزارآلات ویژه این پروژه به‌صورت فازهای منظم ایجاد شده است و در سطح وسیع بیش از 300 هکتار از محدوده مجتمع انجام می‌شود.
8- طرح گازرسانی
این طرح از یک سو به دلیل پاک بودن انرژی گاز و اهمیت استفاده از انرژی‌های پاک برای شرکت مس در دستور کار قرار گرفت و از سوی دیگر خطرناک بودن انتقال سوخت‌های مایع به مجتمع‌ها و آلایندگی‌های زیست محیطی حاصل از سوخت‌های فسیلی،  شرکت مس را بر آن داشت تا پروژه انتقال گاز به مجتمع مس سونگون را عملی کند.
اقدامات اجرایی این طرح مثل برآورد میزان گاز مصرفی، گرفتن مجوزهای لازم، برگزاری جلسات با شرکت ملی گاز ایران و شرکت گاز آذربایجان شرقی از سال 1391 شروع شد و پیش‌بینی می‌شود که این طرح تا پایان سال 95 به بهره‌برداری برسد تا با تحقق آن گام مهم دیگری در حفظ جنگل‌های ارسباران برداشته شود.

googleplus  Facebook  Twitter  Cloob  Cloob  Cloob
نام‌ :
ایمیل :
نمایش داده نمی‌شود
متن :
 
عضویت در خبرنامه
نام‌ و نام‌خانوادگی:
ایمیل :